قانون بیمه بیکاری
ماده 1ـ كليه مشمولين قانون تأمين اجتماعي كه تابع قوانين كار و كار كشاورزي هستند مشمول مقررات اين قانون مي باشند .
تبصره ـ گروههاي زير از شمول مقررات اين قانون مستثني هستند .
1- بازنشستگان و از كارافتادگان كلي .
2- صاحبان حرف و مشاغل آزاد و بيمه شدگان اجباري .
3- اتباع خارجي .
ماده 2- بيكار از نظر اين قانون بيمه شده اي است كه بدون ميل و اراده بيكار شده و آماده كار باشد .
تبصره 1ـ بيمه شدگاني كه به علت تغييرات ساختار اقتصادي واحد مربوطه به تشخيص وزارتخانه ذيربط و تائيد شوراي عالي كار بيكار موقت شناخته شوند نيز مشمول مقررات اين قانون خواهند بود .
تبصره 2ـ بيمه بيكاري به عنوان يكي از حمايت هاي تأمين اجتماعي است و سازمان تأمين اجتماعي مكلف است با دريافت حق بيمه مقرر ، به بيمه شدگاني كه طبق مقررات اين قانون بيكار مي شوند مقرري بيمه بيكاري پرداخت نمايد ماده 4ـ بيمه شده بيكار با معرفي كتبي واحد كارواموراجتماعي محل از مزاياي اين قانون منتفع خواهد شد .
تبصره ـ بيكاران مشمول اين قانون كليه حقوق و مزايا و خسارات مربوطه (موضوع قانون كار) را دريافت خواهند نمود .
ماده 5ـ حق بيمه بيكاري به ميزان (3%) مزد بيمه شده مي باشد كه كلاً توسط كارفرما تأمين و پرداخت خواهد شد .
تبصره ـ مزد بيمه شده و نحوه تشخيص ، تعيين حق بيمه بيكاري ، چگونگي وصول آن ، تكليف بيمه شده و كارفرما و همچنين نحوه رسيدگي به اعتراض ، تخلفات و ساير مقررات مربوطه در اين مورد براساس ضوابطي است كه براي حق بيمه ساير حمايتهاي تأمين اجتماعي در قانون و مقررات تامين اجتماعي پيش بيني شده است .
ماده 6ـ بيمه شدگان بيكار در صورت احراز شرايط زير استحقاق دريافت مقرري بيمه بيكاري را خواهند داشت .
الف ـ بيمه شده قبل از بيكارشدن حداقل (6) ماه سابقه پرداخت حق بيمه را داشته باشد . مشمولين تبصره (2) ماده (2) اين قانون از شمول اين بند مستثني مي باشد .
ب ـ بيمه شده ملكف است ظرف (30) روز از تاريخ بيكاري با اعلام مراتب بيكاري به واحدهاي كارواموراجتماعي آمادگي خود را براي اشتغال به كار تخصصي و يا مشابه آن اطلاع دهد .
مراجعه بعد از سي روز با عذر موجه و با تشخيص هيات حل اختلاف تا سه ماه امكان پذير خواهد بود .
ج ـ بيمه شده بيكار موظف است در دوره هاي كارآموزي و سوادآموزي كه توسط واحد كارواموراجتماعي و نهضت سوادآموزي و يا ساير واحدهاي ذيربط با تائيد وزارت كارواموراجتماعي تعيين مي شود شركت نموده و هر دو ماه يكبار گواهي لازم در اين مورد را به شعب تامين اجتماعي تسليم نمايد .
تبصره 1ـ كارگراني كه در زمان دريافت مقرري بيمه بيكاري به شغل يا مشاغلي گمارده شوند كه ميزان حقوق و مزاياي آن از مقرري بيمه بيكاري متعلقه كمتر باشد مابه التفاوت دريافتي بيمه شده از حساب صندوق بيمه بيكاري پرداخت خواهد شد .
تبصره 2ـ مدت دريافت مقرري بيمه بيكاري و ميزان آن به شرح زير است .
الف ـ جمع مدت پرداخت مقرري از زمان برخورداري از مزاياي بيمه بيكاري اعم از دوره اجراي آزمايشي و يا دائمي آن براي مجردين حداكثر (36) ماه و براي متأهلين يا متكلفين حداكثر (50) ماه براساس سابقه كلي پرداخت حق بيمه و بشرح جدول زير مي باشد .

حداكثر مدت استفاده از مقرري جمعاً با احتساب دوره هاي قبلي سابقه پرداخت حق بيمه
براي متأهلين يا متكفلين براي مجردين
(12) ماه (6) ماه از (6) ماه لغايت (24) ماه
(18) ماه (12) ماه از (25) ماه لغايت (120) ماه
(26)ماه (18) ماه از (121) ماه لغايت (180) ماه
(36) ماه (26) ماه از (181) ماه لغايت (240) ماه
(50) ماه (36)ماه از (241) ماه به بالا
تبصره ـ افراد مسن مشمول اين قانون كه داراي 55 سال سن و بيشتر مي باشند ، ماداميكه مشغول بكار نشده اند ميتوانند تا رسيدن به سن بازنشستگي تحت پوشش بيمه بيكاري باقي بمانند .
ب ـ ميزان مقرري روزانه بيمه شده بيكار معادل (55%) متوسط مزد يا حقوق و يا كارمزد روزانه بيمه شده مي باشد به مقرري افراد متاهل يا متكفل ، تا حداكثر (4) نفر از افراد تحت تكفل به ازاء هريك از آنها به ميزان (10%) حداقل دستمزد افزوده خواهد شد . در هرحال مجموع دريافتي مقرري بگير نبايد از حداقل دستمزد كمتر و از (80%) متوسط مزد يا حقوق وي بيشتر باشد .
ج ـ مقرري بيمه بيكاري از روز اول بيكاري قابل پرداخت است .
تبصره 1ـ متوسط مزد ياحقوق روزانه بيمه شده بيكار به منظور محاسبه مقرري بيمه بيكاري عبارت است از جمع كل دريافتي بيمه شده كه به مأخذ آن حق بيمه دريافت شده در آخرين (90) روز قبل از شروع بيكاري تقسيم بر روزهاي كار، و در مورد بيمه شدگاني كه كارمزد دريافت مي كنند آخرين مزد عبارتست از جمع كل دريافتي بيمه شده كه به مأخذ آن حق بيمه دريافت شده در آخرين (90) روز قبل از شروع بيكاري تقسيم بر (90) در صورتي كه بيمه شده كارمزد ، ظرف (3) ماه مذكور مدتي از غرامت دستمزد استفاده نموده باشد متوسط مزدي كه مبناي محاسبه غرامت دستمزد قرار گرفته به منزله دستمزد ايام بيكاري تلقي و در محاسبه منظور خواهد شد .
تبصره 2ـ افراد تحت تكفل موضوع اين ماده عبارتند از :
1ـ همسر (زن يا شوهر)
2ـ فرزندان اناث مادام كه ازدواج ننموده و فاقد حرفه و شغل باشند .
3ـ فرزندان ذكور كه سن آنان كمتر از هجده سال تمام باشد و يا منحصراً به تحصيل اشتغال داشته و يا طبق نظر پزشك معتمد سازمان تامين اجتماعي از كار افتاده كلي باشند .
4ـ پدر ومادر كه سن پدر از (60) سال متجاوز باشد و يا طبق نظر پزشك معتمد سازمان تامين اجتماعي از كارافتادگي كلي باشند و در هرحال معاش آنان منحصراً توسط بيمه شده تامين گردد .
5ـ خواهر و برادر تحت تكفل درصورت داشتن شرايط مربوط به فرزندان اناث و ذكور ، مذكور در بندهاي (2) و (3) اين تبصره .
تبصره 3ـ دريافت مقرري بيمه بيكاري مانع از دريافت مستمري جزئي نمي گردد .
تيصره 4ـ درصورت بيكاري زوجين فقط يكي از آنان (زن يا شوهر) محق به استفاده از افزايش مقرري به ازاء هريك از فرزندان خواهد بود .
تبصره 5ـ بيمه شده بيكار و افراد تحت تكفل ، درمدت دريافت مقرري بيمه بيكاري از خدمات درماني موضوع بندهاي الف و ب ماده (3) قانون تامين اجتماعي استفاده خواهند كرد .
تبصره 6ـ مقرري بيمه بيكاري مانند ساير مستمريهاي تامين اجتماعي از پرداخت هرگونه ماليات معاف خواهد بود .
ماده 8ـ در موارد زير مقرري بيمه بيكاري قطع خواهد شد .
الف ـ زماني كه بيمه شده مجدداً اشتغال به كار يابد .
ب ـ بنا به اعلام واحد كارواموراجتماعي محل و يا نهضت سوادآموزي و ساير واحدهاي ذيربط از طريق وزارت كارواموراجتماعي ، بيمه شده بيكار بدون عذر موجه از شركت در دوره هاي كارآموزي يا سوادآموزي خودداري نمايد.
ج ـ بيمه شده بيكار از قبول شغل تخصصي خود و يا شغل مشابه پيشنهادي خودداري ورزد .
دـ بيمه شده بيكار ضمن دريافت مقرري بيمه بيكاري مشمول استفاده از مستمري بازنشستگي و يا از كارافتادگي كلي شود .
هـ ـ بيمه شده به نحوي از انحاء با دريافت مزد ايام بلاتكليفي به كار مربوطه اعاده گردد .
تبصره 1ـ درصوتي كه پس از پرداخت مقرري بيمه بيكاري محرز شود كه بيكاري بيمه شده ناشي از ميل واراده او بوده است كارگر موظف به استرداد و جوه دريافتي به سازمان تامين اجتماعي خواهد بود . مشمولين بند(هـ) اين ماده نيز مكلف به بازپرداخت مقرري بيمه بيكاري دريافتي به سازمان مذكور مي باشند .
تبصره 2ـ چنانچه بيمه شده بيكار اشتغال مجدد خود را مكتوم داشته و مقرري بيمه بيكاري را دريافت كرده باشد ، ملزم به بازپرداخت مقرري دريافتي از تاريخ اشتغال خواهد بود .
تبصره 3ـ دريافت كمك هزينه حين كارآموزي مانع استفاده از مقرري بيمه بيكاري نخواهد بود .
ماده 9ـ كارفرمايان موظفند با هماهنگي شوراهاي اسلامي و يا نمايندگان كارگران فهرست محلهاي خالي شغل را كه ايجاد مي شوند به مراكز خدمات اشتغال محل اعلام نمايند . محلهاي شغلي مذكور (به استثناي رده هاي شغلي كارشناسي به بالا) منحصراً توسط مراكز خدمات اشتغال و با معرفي بيكاران تامين مي گردد .
تبصره 1ـ دولت مكلف است همه ساله از طريق سيستم بانكي و منابع اعتباري سازمان تامين اجتماعي و با استفاده از اعتبارات قرض الحسنه طرحهاي اشتغال زاي مشخصي را جهت اشتغال به كار بيكاران مشمول اين قانون در بودجه سالانه كشور پيش بيني و راساً يا از طريق شركتهاي تعاوني و يا خصوصي و با نظارت وزارت كارواموراجتماعي به مورد اجرا گذارد .
تبصره 2ـ بيكاران مشمول اين قانون در اخذ پروانه هاي كسب و كار و موافقت اصولي و تاسيس واحدها اقتصادي از وزارتخانه هاي صنعتي ، كشاورزي و خدماتي با معرفي وزارت كارواموراجتماعي در اولويت قرار خواهند داشت .
تبصره 3ـ سازمان آموزش فني و حرفه اي وزارت كاوراموراجتماعي مكلف است همزمان با اجراي قانون بيمه بيكاري ، آموزش مهارتهاي مورد نياز بازار كار و نيز بازآموزي و تجديد مهارت كارگران تحت پوشش بيمه بيكاري موضوع بند ج ماده (6) اين قانون را در مراكز آموزش فني وحرفه اي و يا مراكز آموزش جوار كارخانجات فراهم نمايد .
هزينه هاي مربوط از محل اعتبارات حساب صندوق بيمه بيكاري مطابق آئين نامه اي كه به پيشنهاد سازمانهاي آموزش فني و حرفه اي كشور و تامين اجتماعي تهيه و بتصويب وزراي كارواموراجتماعي و بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي خواهد رسيد قابل پرداخت است .
تبصره 4ـ نهضت سوادآموزي موظف است با همكاري كارفرمايان و وزارتخانه هاي ذيربط نسبت به تشكيل كلاسهاي سوادآموزي براي بيسوادان مشمول اين قانون اقدام نمايد .
ماده 10ـ سازمان تامين اجتماعي مكلف است حسابهاي درآمد حق بيمه بيكاري و پرداخت مقرري بيمه بيكاري موضوع اين قانون را جداگانه نگهداري و در صورت هاي مالي خود منعكس نمايد و گزارش عملكرد مالي خود را هرسال يكبار به وزير بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و وزير كارواموراجتماعي و شوراي اقتصاد ارائه نمايد .
ماده 11ـ وزارت كارواموراجتماعي و سازمان تامين اجتماعي مجري اين قانون خواهند بود .
ماده 12ـ سازمان تامين اجتماعي مكلف است هزينه هاي موضوع اين قانون را منحصراً از محل درآمدهاي ناشي از آن تامين نمايد . هزينه هاي اداري و پرسنلي هر دو دستگاه مجري قانون بطوري كه از (10%) ميزان مقرري پرداختي به بيمه شدگان تجاوز ننمايد با تاييد وزير بهداشت ، درمان و آموزش پزشكي و وزير كارواموراجتماعي تعيين و تخصيص داده مي شود .
ماده 13ـ زمان اجراي اين قانون از زمان اتمام قانون آزمايشي بيمه بيكاري (6/5/1369 ) لازم الاجراء است .
ماده 14ـ آئين نامه اجرائي اين قانون ظرف يك ماه توسط وزارت كارواموراجتماعي و سازمان تامين اجتماعي تهيه و به تصويب هيات وزيران خواهد رسيد .
قانون فوق مشتمل بر چهارده ماده و بيست و يك تبصره در جلسه علني روز دوشنبه مورخ بيست و ششم شهريور ماه يكهزارو سيصد وشصت ونه مجلس شواري اسلامي تصويب و در تاريخ 10/7/1369 به تائيد شوراي نگهبان رسيده است .